Kale plekken op het hoofd: wanneer kan het alopecia zijn?
Een ronde kale plek op uw hoofd kan plotseling opvallen bij het kammen, wassen of op een foto. Alopecia kan een mogelijke oorzaak zijn, maar een kale plek betekent niet automatisch dat u alopecia areata heeft. Ook infecties, beschadiging van haarzakjes en langdurige trek aan het haar kunnen plaatselijk haarverlies veroorzaken. In deze blog leest u welke kenmerken bij alopecia passen en wanneer verder onderzoek verstandig is.
Niet iedere kale plek is alopecia areata
De term alopecia betekent haarverlies en omvat verschillende vormen. Alopecia areata is daar één van. Bij deze auto-immuunaandoening richt het afweersysteem zich op de haarzakjes, waardoor de haargroei plaatselijk kan stoppen.
Een kale plek kan echter ook een andere oorzaak hebben. Daarom geeft alleen de vorm of grootte van de plek nog geen diagnose. Het uiterlijk van de hoofdhuid, het verloop en bijkomende klachten geven belangrijke aanwijzingen.
Een gladde, ronde kale plek zonder duidelijke schilfers of littekens kan bij alopecia areata passen, maar de oorzaak moet altijd in samenhang met andere kenmerken worden beoordeeld.
Zo kan een kale plek door alopecia areata eruitzien
Alopecia areata begint vaak met één of meerdere duidelijk begrensde kale plekken. De huid in het kale gebied ziet er meestal relatief normaal en glad uit. De plekken kunnen klein blijven, groter worden of op meerdere plaatsen verschijnen.
- Ronde of ovale vorm: de plek heeft vaak een duidelijke begrenzing.
- Gladde hoofdhuid: meestal zijn er geen dikke schilfers, korsten of littekens zichtbaar.
- Korte haren langs de rand: soms zijn zogenaamde uitroeptekenharen zichtbaar, korte haren die richting de haarwortel smaller worden.
- Nieuwe plekken: naast de eerste plek kunnen op andere delen van de hoofdhuid nieuwe kale zones ontstaan.
- Haarverlies buiten de hoofdhuid: soms worden ook wenkbrauwen, wimpers of baardhaar aangetast.
Meer kenmerken vindt u op onze pagina over alopecia symptomen. Het verloop kan per persoon sterk verschillen.
Kale plekken kunnen ook een andere oorzaak hebben
Een plek zonder haar is geen aandoening op zichzelf, maar een zichtbaar gevolg van iets wat met het haar of de hoofdhuid gebeurt. Verschillende oorzaken kunnen op het eerste gezicht op elkaar lijken.
| Mogelijke oorzaak | Kenmerken die kunnen opvallen |
|---|---|
| Alopecia areata | Ronde of ovale, gladde kale plekken met een duidelijke begrenzing |
| Schimmelinfectie | Schilfers, roodheid, korstjes en afgebroken haren |
| Traction alopecia | Haarverlies op plekken waar langdurig aan het haar wordt getrokken |
| Littekenalopecia | Gladde of afwijkende huid waarbij haarzakjes beschadigd kunnen zijn |
| Trichotillomanie | Onregelmatige plekken met haren van verschillende lengtes |
Op onze pagina over kale plekken op het hoofd leest u uitgebreider welke oorzaken plaatselijk haarverlies kunnen geven.
Schilfers, roodheid en korstjes passen minder goed bij alopecia areata
Bij alopecia areata blijft de huid in de kale plek meestal intact. Ziet u juist veel schilfers, roodheid, korsten of afgebroken haren, dan kan bijvoorbeeld een schimmelinfectie van de hoofdhuid een rol spelen. Zo’n infectie komt relatief vaak bij kinderen voor en kan besmettelijk zijn.
Ook pijn, wondjes en duidelijke ontsteking verdienen aandacht. Die klachten zijn geen goede reden om simpelweg af te wachten of zelf verschillende haarmiddelen uit te proberen.
De plek waar het haar verdwijnt geeft soms aanwijzingen
Ook de locatie van het haarverlies kan helpen bij de eerste inschatting. Alopecia areata kan in principe op verschillende plaatsen ontstaan. Haarverlies door langdurige trek ziet u juist vaker rond de haarlijn en slapen, bijvoorbeeld bij kapsels waarbij het haar regelmatig strak naar achteren wordt gedragen.
Bij erfelijke haaruitval ontstaat doorgaans geen losse ronde kale plek. Het haar wordt eerder geleidelijk dunner bij de kruin, haarlijn of scheiding. Dat verschil is relevant wanneer u probeert te bepalen welk patroon u ziet.
Eén kale plek kan zich uitbreiden
Alopecia areata kent een onvoorspelbaar verloop. Bij sommige mensen blijft het bij één kleine plek en groeit het haar later weer terug. Bij anderen komen er meerdere plekken bij of vloeien bestaande plekken samen.
Bij uitgebreid verlies van al het hoofdhaar spreekt men van alopecia totalis. Wanneer ook lichaamsbeharing verdwijnt, kan sprake zijn van alopecia universalis. Het ontstaan van één plek betekent overigens niet dat dit verloop automatisch volgt.
Kan haar op een kale plek weer terugkomen?
Dat hangt sterk af van de oorzaak. Bij alopecia areata zijn de haarzakjes doorgaans niet blijvend vernietigd. Daardoor kan nieuwe haargroei optreden, soms zelfs zonder behandeling. Het moment waarop dit gebeurt en de mate waarin het haar terugkomt zijn echter lastig te voorspellen.
Bij vormen waarbij haarzakjes door littekenvorming blijvend beschadigd raken, ligt dat anders. Daarom is het onderscheid tussen de verschillende oorzaken van haaruitval zo belangrijk.
Volg de kale plek niet alleen in de spiegel
Een kale plek iedere dag bekijken maakt het lastig om kleine veranderingen te beoordelen. Maak daarom bijvoorbeeld eens per twee tot vier weken een foto vanuit dezelfde hoek en bij vergelijkbaar licht. Zo kunt u beter zien of de plek groter wordt en of er nieuwe haargroei zichtbaar is.
Let daarbij ook op veranderingen rondom de plek. Nieuwe kleine kale gebieden, kort afgebroken haar of uitbreiding van de rand kunnen relevante informatie geven wanneer u de hoofdhuid laat beoordelen.
Wanneer laat u een kale plek beoordelen?
Een nieuwe kale plek hoeft niet direct op een ernstige aandoening te wijzen. Toch is beoordeling verstandig wanneer het beeld niet duidelijk is of wanneer het haarverlies verandert.
- De kale plek wordt in korte tijd groter.
- Er ontstaan meerdere nieuwe kale plekken.
- Ook wenkbrauwen, wimpers of baardhaar vallen uit.
- De hoofdhuid is rood, pijnlijk, schilferig of ontstoken.
- De huid oogt glanzend of er lijkt littekenweefsel te ontstaan.
- De plek blijft bestaan en u weet niet waardoor deze is ontstaan.
Bij ontsteking, snelle uitbreiding of mogelijke littekenvorming is het verstandig om een huisarts of dermatoloog te raadplegen. Een diagnose kan niet betrouwbaar worden gesteld op basis van alleen een foto of de vorm van een kale plek.
Eerst de oorzaak, daarna pas de behandeling
Bij een kale plek is het verleidelijk om direct naar een middel tegen haaruitval te zoeken. Toch kan dezelfde aanpak bij verschillende oorzaken heel anders uitpakken. Een schimmelinfectie vraagt bijvoorbeeld om een andere behandeling dan alopecia areata of haarverlies door trekbelasting.
Daarom begint een passende aanpak bij het vaststellen van het type haarverlies en de conditie van de hoofdhuid. Op basis daarvan kan worden besproken welke vervolgstappen zinvol zijn.
Afspraak maken
Veelgestelde vragen
Nee, een ronde kale plek is niet automatisch alopecia areata. Ook een schimmelinfectie, trekbelasting, littekenvorming of het uittrekken van haren kan plaatselijk haarverlies veroorzaken. Bij alopecia areata is de plek vaak glad en duidelijk begrensd, maar beoordeling van de hoofdhuid blijft nodig om andere oorzaken uit te sluiten.
Een kale plek door alopecia areata is vaak rond of ovaal en heeft een vrij scherpe begrenzing. De huid ziet er meestal glad en normaal uit. Aan de rand kunnen korte zogenoemde uitroeptekenharen aanwezig zijn. Er kunnen bovendien meerdere kale plekken tegelijk of na elkaar ontstaan.
Ja, bij alopecia areata kan het haar op een kale plek terug groeien omdat de haarzakjes doorgaans niet blijvend vernietigd zijn. Het verloop verschilt echter sterk per persoon. Bij sommige mensen treedt spontaan hergroei op, terwijl bij anderen het haarverlies langer aanwezig blijft of terugkeert.
Ja, alopecia areata kan beginnen met één enkele kale plek. Die plek kan klein blijven, weer begroeid raken of zich uitbreiden. Er kunnen later ook andere kale plekken ontstaan. Aan één plek alleen is niet te voorspellen hoe het haarverlies zich zal ontwikkelen.
Laat een kale plek beoordelen wanneer deze snel groter wordt, wanneer er meerdere plekken ontstaan of wanneer u roodheid, pijn, schilfers, korsten of littekenvorming ziet. Ook haarverlies van wenkbrauwen of wimpers en onverklaard aanhoudend plaatselijk haarverlies zijn redenen om medisch advies te vragen.